Nekrolog Hitlera autorstwa Knuta Hamsuna na aukcji

21 maja 2014 | HISTORIA | KULTURA |

Knut Hamsun. Foto: wikimedia Knut Hamsun. Foto: wikimedia

„Nie jestem godzien mówić wzniosłym głosem o Adolfie Hitlerze, a Jego Życie i Czyn nie zachęca do jakiegoś sentymentalnego wzruszenia”. Tak zaczyna się nekrolog pióra Knuta Hamsuna, norweskiego noblisty z 1920 r., który ukazał się na łamach dziennika „Aftenposten” 7 maja 1945 r. Nekrolog znajdzie się wśród 15 listów wystawianych na aukcję przez Dom Aukcyjny Blomqvist. 

Pełny tekst nekrologu ScanPress.net publikuje poniżej.

Listy Hamsuna pochodzą z lat 1943 – 1945 i kierowane są do Doery Smitha, redaktora naczelnego „Aftenposten”. Gazeta ta była wówczas pod kontrolą okupanta niemieckiego i cała redakcja obsadzona była norweskimi nazistami, przeważnie członkami Nasjonal Samling Vidkuna Quislinga.

Wartość rynkowa aukcjonowanego zbioru szacowana jest na ok. 300 000 – 400 000 NOK. Był on do dzisieszego dnia w rękach prywatnych, a wiele z listów nie było nigdy wcześniej publikowanych. Dotyczą one prób pozyskania Knuta Hamsuna do stałej współpracy z „Aftenposten”. Komisarz Rzeszy na Norwegię, Josef Terboven wraz z redaktorem Smithem pragnął ustanowić nagrodę literacką imienia Hamsuna, czemu sam pisarz się sprzeciwiał. Dla potrzeb propagandy Terboven chciał także wykorzystać fragment książki Hamsuna pt. „O życiu duchowym współczesnej Ameryki”.

Nowe fakty z życia Knuta Hamsuna?

Ingar Sletten Kolloen, biograf Hamsuna, jest zdania, że aukcjonowane listy nie przyniosą żadnych sensacji, a jedynie dopełnią istniejącą wiedzę nowymi faktami. O kontakcie listownym pomiędzy Hamsunem a redaktorem Smithem wiadomo było od dawna, jednak nikt nie znał dotąd treści tych listów.  – Na pewno jest tam wiele fantastycznych sformułowań, ale wątpię, aby listy rzuciły nowe światło na życie Hamsuna – powiedział Ingar Sletten Kolloen w rozmowie z „Aftenposten”.

– Mam nadzieję, że do licytacji włączy się Biblioteka Narodowa, która przynajmniej powinna zabezpieczyć dla siebie cyfrową kopię korespondencji – dodał Ingar Sletten Kolloen.

Geniusz i nazista

Postać genialnego pisarza do dziś budzi silne emocje w Norwegii. Pomimo swych dokonań na polu literatury i międzynarodowej sławy, jaką przyniosły Hamsunowi m.in. „Głód”, „Victora”, „Pan” i wiele innych, pisarz ten był zdeklarowanym nazistą. Nowegowie, sami znalazłszy się pod brutalną okupacją Niemiec, nigdy mu tego nie wybaczyli. Społeczeństwo pogodziło się z faktem, że Knut Hamsun, jest pisarzem światowego kalibru, jednak w całej Norwegii nie ma do dzisiaj ani jednej ulicy, placu czy innego miejsca publicznego jego imienia, nie wspominając o pomniku. Wyjątek stanowi niewielka uliczka w położonej na Lofotach miejscowości Stokmarknes. Jest to jedyne miejsce w całej Norwegii.

Knut Hamsun (1859-1952), który w  1920 r. otrzymał literacką Nagrodę Nobla za powieść „Błogosławieństwo ziemi” („Markens Grøde”), przejawiał otwarcie sympatie pronazistowskie tak przed wojną, jak i w czasie II wojny światowej. W 1942 r. Hamsun spotkał się osobiście z Hitlerem w Berlinie, a rok później na znak podziwu oddał Józefowi Goebbelsowi, ministrowi propagandy III Rzeszy, swój medal, jaki otrzymał wraz z Nagrodą Nobla.

Po zakończeniu wojny na fali dogłębnej denazyfikacji społeczeństwa norweskiego sąd skazał Knuta Hamsuna na niezwykle wysoką karę grzywny, która w praktyce pozbawiła go całego majątku i środków do życia. Wyrok ten był jednym z 90 000 wydanych przez norweskie sądy w latach 1945 – 1947 na kolaborantów i zdrajców narodu.

Pisarza umieszczono następnie w szpitalu psychiatrycznym, a owocem tego pobytu okazała się powieść „Na zarośniętych ścieżkach” („På gjengrodde stier”). Knut Hamsun zmarł w 1952, w trakcie trwania Olimpiady Zimowej w Oslo.

A oto pełny tekst nekrologu oraz jego polskie tłumaczenie:

„Adolf Hitler

Jeg er ikke verdig til at tale høirøstet om Adolf Hitler, og til nogen sentimental Rørelse indbyder hans Liv og Gjerning ikke.

Han var en Kriger, en Kriger for Menneskeheden og en Forkynder av Evangeliet om Ret for alle Nasjoner. Han var en reformatorisk Skikkelse av høieste Rang, og hans historiske skjebne var den, at han virket i en Tid av eksempelløseste Raahet, som tilslut fældte ham.

Slik tør den almindelige Vesteuropæer se på Adolf Hitler. Og vi, hans nære tilhengere, bøier nu vaare hoder ved hans død.

– Aftenposten 7. mai 1945″

„Adolf Hitler

Nie jestem godzien mówić wzniosłym głosem o Adolfie Hitlerze, a Jego Życie i Czyn nie zachęca do jakiegoś Sentymentalnego wzruszenia.

Był on Wojownikiem o Ludzkość i Głosicielem Ewangelii o Prawie dla wszystkich Narodów. Był postacią reformatorską najwyższej Rangi, a jego historycznym losem było to, że działał w Czasach najbardziej bezprzykładnego Okrucieństwa, które na koniec go powaliło.

W ten sposób ma odwagę patrzeć na Adolfa Hitlera przeciętny Zachodni Eropejczyk. A my, jego bliscy zwolennicy, chylimy teraz nasze głowy przed jego śmiercią.”

– Aftenposten 7 maja 1945.

Hamsun - Hitler

 

Przeczytaj również: