Echa „Walki o byt” – Bartek Kamiński i Per Schreiner o serialu

22 września 2014 | AKTUALNOŚCI | KULTURA | POLACY W NORWEGII |

Bartek Kaminski spiller hovedrollen som Tomasz Kaminski i NRK Dramas serie "Kampen for tilværelsen".

Nie milkną echa najdroższego w historii NRK serialu „Walka o byt”.  Z budżetem 80 mln. NOK przewyższył o 5 mln. NOK „Walkę o ciężkę wodę”. Polskie środowiska w Norwegii dosyć chłodno przyjęły serial, którego głównym bohaterem jest Polak, Tomasz Nowak.

Najczęściej powtarzany zarzut, to że Polacy pokazywani są w sposób zgodny z obiegowymi opiniami: to złodzieje, pijacy, cwaniacy, kombinatorzy, mieszkają w jakiejś ciemnej piwnicy i pracują na czarno. A katolicy to homofobi. Norwegowie mimo swoistych problemów egzystencjalnych to przedstawiciele wyższej klasy średniej, mieszkający w dużych, jasnych mieszkaniach. Kontrast jest jaskrawy.

Polacy w Norwegii uważają, że po pokazaniu klasy robotniczej w „Ludziach z baraków” powinien przyjść dla równowagi czas na pokazanie pozostałej części społeczności polskiej. Norwegowie domyślają się jej istnienia, ale jej nie widzą, co zdaniem wielu ma istotne znaczenie. Polacy znani są Norwegom na co dzień z kronik policyjnych, ale istnieje uzasadniona obawa, że brak innych „widocznych” przykładów może utrwalić istniejące już uprzedzenia na temat Polaków.

Niezatapialne stereotypy

ScanPress.net spotkał się z opinią, że duże pieniądze zostały przeznaczone na serial, którego głównym odbiorcą ma być społeczeństwo norweskie, a jednocześnie część tego społeczeństwa – Polacy – zostali przedstawieni w sposób mało oryginalny czy wręcz nudny. Autorom scenariusza zarzuca się, że poszli na łatwiznę. „Dlaczego nie pokazać np. zamożnego polskiego inżyniera technologii komputerowych, który zostaje ściągnięty z Polski do Norwegii? I na jego przykładzie pokazać w krzywym zwierciadle wszystkie absurdy społeczeństwa norweskiego, tak, jak to się czyni z powodzeniem w serialu. A tymczasem powstała sztampa” – głosi jedna opinia z portali społecznościowych. Jej autor zauważa, że ciekawym pomysłem byłoby stworzenie sytuacji, w której bogaty Polak zatrudnia w Norwega, w jego kraju, na czarno, każe mu wykonywać bezsensowne prace (jaką w serialu NRK było przesunięcie żywopłotu o 60 cm.) a następnie oszukuje go na grube dziesiątki tysięcy koron nie płacąc mu ani grosza. Byłoby to ukazaniem sytuacji prosto z życia, w jakiej znalazło się setki Polaków: trafili na nieuczciwego Norwega.

 

PER SCHREINER, współscenarzysta dla ScanPress.net

Per Schreiner, jeden s trzech współscenarzystów „Walki o byt” tak tłumaczył  w wywiadzie dla ScanPress.net zamysł powstania serialu i konstrukcję jego postaci:

– Postacie są całkowicie fikcyjne, nie mają wzorców w jakichkolwiek żyjących osobach. Naszą ambicją nie było ukazanie zrównoważonego obrazu ukazującego, jacy są Polacy czy Polska. W serialu pokazujemy przede wszystkim wiele postaci i ich historie. Np. postać Tomasza nie jest próbą pokazania „typowego Polaka”. Tak samo nie jest on typowym 28-miolatkiem, ani typowym lingwistą. Polskie środowisko służy jedynie jako kulisy dla niektórych historii w taki sam sposób, jak Ullevål Hageby (bogata dzielnica Oslo, miejsce akcji serialu – przyp. ScanPress.net) są kulisami wszystkich innych historii.

Foto: Thomas Ekström/NRK

Foto: Thomas Ekström/NRK

– My w serialu twierdzimy, że w tym „miasteczku ogrodowym” (en hageby = miasteczko ogrodowe – przyp. ScanPress.net) istnieje klasa uprzywilejowana. Twierdzimy także, że są w Norwegii Polacy, którzy dopiero co przyjechali do Norwegii. I niektórzy z nich mieszkają w bardzo prostych warunkach i mają dość nieuporządkowany stosunek pracy. Uważam, że są podstawy twierdzić, że to prawda.

– Nie zgadzam się, że przestawiamy rodaków Tomasza w mało korzystnym świetle. Serafin, ten drugi Polak, którego lepiej poznamy z czasem, jest jedną z najbardziej sympatycznych postaci serialu. I jest być może jedynym człowiekiem w całym serialu mającym działający kompas moralny. Bartosza natomiast trudniej jest polubić, ale trudni ludzie znajdują się we wszystkich grupach społecznych.

– Dotychczasowe opinie, jakie do mnie dotarły wskazują na to, że widzowie identyfikują się z Polakami bardziej niż z postaciami norweskimi. Biorę to za oznakę tego, że Polacy odbierani są jako osoby sympatyczne. Jeżeli widzowie obejrzą resztę, od trzeciego odcinka i dalej, przekonają się, że przestawiamy w serialu pozostałe środowiska równie humorystycznie.

– W zarysie ogólnym polskie środowisko nie wypada niekorzystnie. Jeżeli w jakimś stopniu jesteśmy wobec kogokolwiek brutalni, to w stosunku do norweskiej klasy średniej i może też wobec wszelkich postaci religii. Chciałbym wszystkich zachęcić do oglądnięcia pozostałych odcinków tego serialu przed wyrobieniem sobie o nim ostateczenj opinii.

 

Bartek Kamiński

A oto co powiedział NRK Bartek Kamiński na temat serialu:

– To było fantastyczne przeżycie, ale także i straszne, muszę przyznać.

– Przed tym serialem polskość należała u mnie do sfery prywatnej, kojarzyła się z dzieciństwem. To coś, co było pomiędzy mną a rodzicami. Nie chcę powiedzieć, że Tomasz ma być typowym Polakiem czy typowym imigrantem zarobkowym. Jego historia to historia człowieka, który przybywa w nowe miejsce i czuje się wyobcowany i właściwie nigdzie nie pasuje. I tu mogę skorzystać ze swoich doświadczeń. Były w moim życiu sytuacje, gdy czułem się samotny i nie mogłem się przystosować.

– To pierwsza i jedyna rola polska, na którą się zgodziłem. Wcześniej dostawałem propozycje, żeby zagrać klasycznego, polskiego robotnika. Ale odmawiałem, bo gdybym się zgodził, zawsze byłbym wiązany z rodzajem stereotypu. Na tą rolę się zgodziłem, bo myślę, że to dość pomysłowa historia.

– Nie mogłem się powstrzymać, żeby nie zaglądnąć do portali i przeczytać na co była skierowana krytyka. Trochę mi głupio, zacząłem się zastanawiać, czy nie powinienem zrobić tego czy tego inaczej. Ale myślę, że nad tym sporo pracowałem.

Dokąd go ta rola zaprowadzi, pyta reporter NRK? – Jestem pesymistą, wychodzi tu ze mnie południowo-norweski pesymista: „nie wyobrażaj sobie, że kimś jesteś”, Myślę, że będzie OK, jeśli o to chodzi, na razie staram się żyć dniem.

Przeczytaj również:

  • „Walka o byt” – serial NRK o polonii w Norwegii7 września 2014 „Walka o byt” – serial NRK o polonii w Norwegii Już w środę 10 września o godz. 21.35 państwowa telewizja NRK 1 rozpoczyna emisję 8 odcinków pierwszego sezonu serialu „Kampen for tilværelsen” – „Walka o byt”. Bohaterem jest Polak, […]
  • Wielki sukces Tygodnia Kultury Polskiej w Leknes10 kwietnia 2014 Wielki sukces Tygodnia Kultury Polskiej w Leknes Koncert w kościele w Stamsund zakończył mocnym akcentem pełen wydarzeń Tydzień Kultury Polskiej w Leknes. Odbył się on 6 kwietnia o godzinie 17.00, przybyło na niego około 200 […]
  • Antypolska sztuka na deskach Teatru Narodowego w Oslo30 listopada 2015 Antypolska sztuka na deskach Teatru Narodowego w Oslo Sztuka teatralna "Nasza klasa" w reżyserii Oskarasa Koršunovasa zebrała wiele pochwał w norweskich mediach. Jednak Teatrowi Narodowemu w Oslo zabrakło zmysłu krytycznego i wiedzy […]